Każdego roku tysiące par w Polsce decyduje się na rozwód z możliwie najmniej konfliktowym przebiegiem postępowania. Procedura uregulowana w art. 57 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozwala sądowi zaniechać ustalania, kto ponosi odpowiedzialność za rozpad związku – jeśli oboje małżonkowie tego chcą. W praktyce oznacza to szybsze postępowanie, niższe koszty i mniej stresu dla obu stron. Ten artykuł wyjaśnia, jak krok po kroku przeprowadzić taką procedurę sądową we Wrocławiu i czego się spodziewać na każdym etapie.
Czym jest rozwód bez orzekania o winie – zasady i podstawa prawna (art. 57 § 2 KRiO)
Podstawą prawną omawianej procedury jest art. 57 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepis ten wprost stanowi, że na zgodne żądanie małżonków instancja sądowa zaniecha orzekania o winie za rozkład pożycia. Wystarczy zatem wspólna wola obojga małżonków, by sąd skupił się wyłącznie na stwierdzeniu faktu rozpadu małżeństwa – bez dociekania przyczyn.
Warunkiem koniecznym jest jednak wykazanie zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, o którym mowa w art. 56 KRiO. Rozkład uznaje się za zupełny, gdy między małżonkami ustały więzi: uczuciowa, fizyczna i gospodarcza. Trwałość oznacza natomiast, że powrót do wspólnego życia jest w realiach danej sprawy nieprawdopodobny.
Wiele osób błędnie sądzi, że rozwód bez ustalania winy trwa dłużej lub kosztuje więcej. To mit – rzeczywistość jest odwrotna. Rezygnacja z dociekania odpowiedzialności skraca postępowanie, ponieważ sąd nie musi przeprowadzać rozbudowanego postępowania dowodowego.
Jeśli złożysz dobrze przygotowany pozew, wolny od braków formalnych, i dołączysz do niego porozumienie rodzicielskie – gdy masz dzieci – pierwszą rozprawę możesz uzyskać już po trzech do sześciu miesięcy. To realny horyzont czasowy dla par, które osiągnęły porozumienie przed wejściem na salę sądową. Samo postępowanie od pierwszej rozprawy do uprawomocnienia wyroku trwa najczęściej kilkanaście tygodni.
Osobną kwestią pozostają alimenty – obowiązek alimentacyjny wynika z odrębnych przepisów i nie zależy od tego, czy sąd orzekał o winie któregokolwiek z małżonków.
Jak przebiega rozwód bez orzekania o winie – przebieg postępowania i szanse na pierwszej rozprawie
[WERYFIKACJA: brak źródła] Ponad 75,3% par w Polsce rezygnuje z ustalania, która ze stron ponosi winę za rozpad związku, co bezpośrednio przekłada się na skrócenie czasu postępowania.
Na pierwszej rozprawie organ orzekający przesłuchuje oboje małżonków. Celem jest ustalenie, czy rozkład pożycia jest rzeczywiście zupełny i trwały. Jeśli strony są zgodne co do zakończenia małżeństwa i nie ma między nimi spornych kwestii dotyczących dzieci, sąd może wydać wyrok już na tym posiedzeniu.
Sytuacja prawna może się jednak wkrótce zmienić. W czerwcu 2025 roku Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego przyjęła projekt nowelizacji kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który zakłada całkowite zniesienie możliwości orzekania o winie za rozkład pożycia małżeńskiego w postępowaniach o rozwód i separację. Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. Oznacza to, że każde formalne zakończenie pożycia małżonków będzie wówczas odbywać się automatycznie bez ustalania przyczyn rozstania.
Jak napisać i złożyć pozew o rozwód bez orzekania o winie – wymagane dokumenty i opłata sądowa
Pozew o rozwiązanie małżeńskiego związku składa się do Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego właściwego ze względu na ostatnie wspólne miejsce zamieszkania małżonków. We Wrocławiu właściwym sądem jest Sąd Okręgowy we Wrocławiu.
Opłata sądowa od pozwu wynosi 600 zł i uiszcza się ją przy składaniu pisma. W przypadku rozwodu bez przypisywania odpowiedzialności za rozpad pożycia sąd zwraca jednak 450 zł po uprawomocnieniu się wyroku – ostateczny koszt wynosi 150 zł. To znacząca różnica w porównaniu z postępowaniem, w którym bada się winę, gdzie pełna opłata 600 zł pozostaje bezzwrotna.
Kompletny pozew, złożony bez braków formalnych i z dołączonym porozumieniem rodzicielskim, pozwala uzyskać pierwszą rozprawę w ciągu trzech do sześciu miesięcy. Braki formalne – brakujące odpisy aktów stanu cywilnego, brak podpisu czy niekompletne dane – wydłużają ten czas, bo sąd wzywa do uzupełnienia pisma. Warto zadbać o kompletność dokumentów już na etapie przygotowania pozwu.
Podział majątku i porozumienie rodzicielskie – co ustalić przed rozwodem za porozumieniem stron
Podział majątku wspólnego to jedna z kwestii, którą małżonkowie mogą uregulować jeszcze przed złożeniem pozwu. Sąd w postępowaniu rozwodowym co do zasady nie orzeka o podziale majątku z urzędu – można złożyć odrębny wniosek lub zawrzeć stosowną umowę notarialną. Warto to zrobić wcześniej, bo nierozstrzygnięte kwestie majątkowe mogą komplikować przebieg sprawy.
Obie strony muszą wyrazić zgodę na zakończenie związku – bez tego omawiana procedura nie jest możliwa. Jeśli jeden z małżonkówsprzeciwia się rozwiązaniu małżeństwa lub chce, by sąd ustalił winę, sprawa automatycznie przechodzi w tryb sporny. Zgoda musi być wyraźna i podtrzymana na rozprawie.
Podział majątku można też uwzględnić w treści ugody zawieranej w toku postępowania, jeśli obie strony są zgodne co do sposobu podziału. Takie rozwiązanie pozwala zamknąć wszystkie kwestie w jednym postępowaniu.
Prawne rozstanie się partnerów w tym trybie jest statystycznie najczęstszą formą rozstania w Polsce – około 75-80% spraw kończy się bez ustalania winy. Rozprawa może się odbyć nawet wtedy, gdy strony mieszkają za granicą – wystarczy, że właściwość sądu wynika z ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania na terytorium Polski, np. w stolicy Dolnego Śląska.
Kiedy sąd odmówi rozwodu bez orzekania o winie – rozkład pożycia, dobro dziecka i inne przeszkody
Zgodnie z art. 56 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego organ orzekający rozwiąże małżeństwo przez rozwód wyłącznie wtedy, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Jeśli sąd uzna, że rozkład nie jest trwały – na przykład strony nadal prowadzą wspólne gospodarstwo domowe lub istnieją szanse na pojednanie – odmówi orzeczenia rozwodu niezależnie od woli stron.
Zupełny i trwały rozkład pożycia jest warunkiem wstępnym, który otwiera możliwość żądania rozwiązania małżeństwa bez wskazywania strony odpowiedzialnej za rozpad związku. Bez spełnienia tej przesłanki nawet zgodny wniosek obojga małżonków nie wystarczy.
Na podstawie art. 57 § 2 KRiO instancja sądowa zaniecha ustalania winy – ale tylko po stwierdzeniu, że rozkład pożycia faktycznie nastąpił. Sąd odmówi też orzeczenia rozwodu, gdy ucierpiałoby na tym dobro wspólnych małoletnich dzieci. Jeśli porozumienie rodzicielskie jest niekompletne, sprzeczne z interesem dziecka lub w ogóle go brakuje, sąd może odroczyć rozprawę i zobowiązać strony do jego uzupełnienia.
Dodatkową przeszkodą może być sytuacja, gdy o rozwód wnosi małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a drugi małżonek nie wyraża zgody na rozwiązanie małżeństwa. Sąd co do zasady oddala wówczas powództwo, chyba że odmowa zgody jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Najczęściej zadawane pytania
Ile czasu trwa rozwód bez orzekania o winie?
Czas trwania postępowania zależy przede wszystkim od kompletności złożonych dokumentów i obciążenia konkretnego wydziału. Przy dobrze przygotowanym pozwie pierwszą rozprawę uzyskasz zwykle po trzech do sześciu miesięcy od złożenia pisma. Samo postępowanie od pierwszej rozprawy do uprawomocnienia wyroku trwa najczęściej kilkanaście tygodni – znacznie krócej niż w sprawach spornych, gdzie sąd przeprowadza rozbudowane postępowanie dowodowe.
Czy rozwód bez orzekania o winie jest tańszy niż zwykły rozwód?
Tak, i to wyraźnie. Wnosząc pozew, uiszczasz opłatę sądową w wysokości 600 zł, jednak po uprawomocnieniu się wyroku sąd zwraca 450 zł – ostateczny koszt wynosi 150 zł. W postępowaniu, w którym bada się, kto ponosi odpowiedzialność za rozpad pożycia, pełna opłata 600 zł jest bezzwrotna. Różnica wynosi 450 zł tylko na samej opłacie sądowej, nie licząc oszczędności wynikających z krótszego postępowania.
Co wpisać we wniosku o rozwód bez orzekania o winie?
W pozwie musisz zawrzeć żądanie rozwiązania małżeństwa przez rozwód oraz wyraźne wskazanie, że oboje małżonkowie wnoszą o zaniechanie orzekania dotyczącego odpowiedzialności za rozpad związku. Pozew powinien też zawierać wnioski dotyczące władzy rodzicielskiej, kontaktów z dziećmi i alimentów – jeśli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci – a także odpisy aktów stanu cywilnego i dowód uiszczenia opłaty sądowej.
Czy przepisy dotyczące rozwodu zmieniły się w 2022 lub 2024 roku?
W latach 2022 i 2024 nie wprowadzono zasadniczych zmian w przepisach regulujących postępowania rozwodowe. Istotna zmiana zbliża się jednak w 2027 roku – w czerwcu 2025 roku Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego przyjęła projekt nowelizacji, który zakłada całkowite zniesienie instytucji orzekania o winie w sprawach o rozwód i separację. Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku, co oznacza, że każde unieważnienie wspólnoty małżeńskiej będzie odbywać się automatycznie bez ustalania przyczyn rozkładu.
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.
